Dit doet jouw lichaam in je slaap

Dit doet jouw lichaam in je slaap

Het is bijna lente en dat betekent ook dat we weer overgaan naar de zomertijd. Dat betekent dat alle klokken een uur vooruit gezet worden en dat we eigenlijk een uur ‘verliezen’. En aangezien de klok midden in de nacht verzet wordt betekent dit voor de meeste een uur minder slaap. Voor een nachtje is dit geen probleem en merk je hier waarschijnlijk niks van. Maar in de laatste jaren hebben we al flink ingeleverd op onze nachtrust. Waar het 50 jaar geleden nog heel normaal was om 8 tot 9 uur te slapen zijn we nu blij met 7 uur slaap. Dit komt onder anderen door de manier waarop we onze dagen volproppen met activiteiten en de opkomst van (social) media. We willen niks missen en zelfs nu we thuiswerken en minder activiteiten kunnen ondernemen zijn er nog genoeg afleidingen die ervoor zorgen dat we minder slapen. Wat betekent dit voor ons lichaam en hoe ziet je slaappatroon er eigenlijk uit?

DE SLAAPYCLES EN 5 SLAAPFASEN

Tijdens het slapen doorlop je een aantal fasen die zich iedere nacht in dezelfde volgorde voordoen. In totaal doorloop je 5 fasen van ongeveer 90 tot 120 minuten per fase. Afhankelijk van hoe lang je slaapt gebeurt dit dus 4 tot 6 keer per nacht.

SLAAPFASE 1: SLUIMERFASE

Dit is de overgang tussen wakker en slapen. In deze fase bereidt het lichaam zich voor om in slaap te vallen. Je spieren ontspannen, je hartslag zakt en je lichaamstemperatuur daalt. Deze fase hoeft maar een paar minuten te duren.

SLAAPFASE 2: LICHTE SLAAP

In de tweede fase ben je in lichte slaap maar word je nog snel wakker van geluiden, lichten of bewegingen. Wanneer je hiervan wakker wordt heb je niet door dat je geslapen hebt.

SLAAPFASE 3: DIEPE SLAAP

Tijdens deze fase wordt je niet zomaar wakker van geluiden en zak je steeds verder weg in diepe slaap. Het herstel vindt echter pas plaats in de volgende fase.

SLAAPFASE 4: HERSTELFASE

Zodra je hartslag nog verder gezakt is verkeer je pas echt in diepe slaap. Je spieren zijn volledig ontspannen en je ademhaling is regelmatig. In deze fase van 15-20 minuten herstel je fysiek en mentaal en bouw je nieuwe energie op voor de volgende dag. De herstelfase is de belangrijkste fase uit je slaapcyclus en wanneer je wakker wordt gemaakt uit deze fase voel je je vaak compleet gedesoriënteerd.

SLAAPFASE 5: REM SLAAP

Deze fase kenmerkt zich door dromen waarbij je ogen korte en snelle bewegingen maken (Rapid Eye Movement). Je hersenen verwerken hier informatie en zetten geheugenfuncties in gang. Deze dase kost dus behoorlijk wat energie voor jouw hersenen (vergelijkbaar met wanneer je wakker bent). Je lichaam en spieren zijn gelukkig nog ontspannen, anders zou je de dromen ook daadwerkelijk kunnen uitvoeren. Je hartslag en ademhaling zijn onregelmatig en je bloeddruk stijgt in deze fase. Na ongeveer 20 minuten in REM slaap word je onbewust even wakker voordat de gehele slaapcyclus weer opnieuw start.

Het eerste gedeelte van de nacht is het aandeel diepe slaap (slaapfase 3 en 4) groter, maar zodra de meeste behoefte aan slaap en herstel is afgenomen wordt de slaap lichter. De REM slaap neemt richting het einde van de nacht wat meer toe. Wellicht merk je dit wel eens doordat je richting de ochtend meer droomt.

WAT ZIJN DE GEVOLGEN VAN TE WEINIG SLAAP?

Door meerdere malen in een nacht deze slaapcyclus te doorlopen krijgt jouw lichaam een dagelijkse onderhoudsbeurt die nodig is om goed te herstellen. Slaap je te weinig dan herstel je dus ook niet volledig. Dit kan gevolgen hebben voor je concentratievermogen, reactiesnelheid, fysieke prestaties, humeur en je hormoonbalans. Hieronder een aantal voorbeelden van de gevolgen:

  • Uit een onderzoek naar de verkeersveiligheid in Nederland blijkt dat bij ongeveer 15 procent van de verkeersgevallen vermoeidheid een rol speelt doordat je concentratievermogen en reactiesnelheid minder is
  • Je werk- of schoolprestaties kunnen eronder leiden doordat je probleemoplossend vermogen, concentratie en geheugen minder is. De kans om fouten te maken neemt toe. Uit een studie uit 2014 blijkt zelfs dat mensen met een slaaptekort een 62% grotere kans hebben op fouten en/of ongelukken tijdens het werk.
  • Het risico op overgewicht neemt toe doordat je meer ghreline aanmaakt. Dit is het hormoon wat honger stimuleert. Daarnaast maak je minder leptine aan, wat juist honger-remmend werkt. Je krijgt dus gedurende de dag meer trek.

KUN JE EEN SLAAPTEKORT INHALEN?

Slaap je doordeweeks elke nacht een uur te weinig, dan loopt je ‘slaapschuld’ al snel op naar 5 uur. Dit zou je natuurlijk in het weekend in kunnen halen door die uren extra te slapen. Maar heeft dit zin? Hoewel je lichaam zich voor een deel kan herstellen zodat je kunt functioneren kun jij de gemiste uren nooit helemaal inhalen. Daarnaast los je daar de problemen die ontstaan de dag na je kortere nacht (zoals hierboven genoemd) niet op. Een chronisch slaaptekort kan zelfs leiden tot diabetes type II en verhoogt het risico op hartfalen, hoge bloeddruk en een beroerte.   

WAT KUN JE DOEN OM BETER TE SLAPEN?

Allereerst zorgen dat je genoeg uren kunt slapen door op tijd naar bed te gaan. Daarnaast is het belangrijk om de condities voor jouw slaapcyclus zo gunstig mogelijk te maken. Een aantal zaken liggen daarbij voor de hand en heb je vast al vaker gehoord. Eet bijvoorbeeld geen zware of pittige maaltijd vlak voor het slapen gaan en drink geen cafeïne houdende dranken of alcohol. De verlichting van de TV en je telefoon hebben een ongunstig effect op jouw slaap doordat je lichaam hierdoor juist wakker gehouden wordt.

Maar er zijn ook een aantal condities die we vaak vergeten. Een belangrijk voorbeeld is de temperatuur in je slaapkamer. Een te warme of te koude slaapkamer kan jouw slaapritme namelijk verstoren. De ideale temperatuur voor jouw slaapkamer is tussen de 16 en 21 graden. Daarbij slapen vrouwen vaak iets beter als het warmer is dan mannen. Daarnaast hebben de tijden waarop jij gaat slapen en wakker wordt invloed op je slaapritme. Wanneer je bijvoorbeeld onregelmatig werkt en nachtdiensten hebt is het moeilijker om goed te slapen. Door op gezette tijden naar bed te gaan en op te staan zal je lichaam sneller herkennen wanneer het moet gaan slapen.

De laatste tip is stop met snoozen. Je hersenen willen ongestuurd slapen en op een natuurlijke wijze ontwaken. Door te snoozen onderbreek je de slaapcyclus en herstart je deze tot slaapfase 2 of 3. Als je hieruit wakker wordt heb je juist een moe gevoel.

Share on facebook
Facebook
Share on linkedin
LinkedIn
Share on twitter
Twitter
Share on email
Email

ONTVANG EXTRA MOTIVATIE IN JE MAILBOX

Recente artikelen